خانه > دسته‌بندی نشده > ايمنی راکتورهای اتمی

ايمنی راکتورهای اتمی

ساخت و شيوه نگهداری راکتورهای اتمی صنعت نسبتا جديدی ست که عمر مرحله اجرایی آن به صورت تجاری، به نيم قرن هم نمی رسد. آنهایی که با زوايای ظريف راکتورهای اتمی آشنایی بيشتری دارند می گويند، به ويژه در سه دهه
اخير نوعی از نگرش موسوم به «فرهنگ حفاظتی» بر نحوه بکارگيری اين راکتورها حاکم بوده است.

بالاترين الويت در اين فرهنگ به امن‌سازی محيط کار و آلوده نکردن محيط زيست، به ويژه شهرک‌های نزديک اين نيروگاه‌ها داده شده است.

حفظ و ارتقا اين فرهنگ مستلزم استفاده از آخرين فن آوری در ساخت راکتور ها و آموزش مداوم مديران، مهندسان و فن آورانی ست که در سطوح مختلف با اين پديده انرژی زا کار می کنند. حوادث ناگوار در راکتور نيروگاه اتمی «تری
مايل آيلند» در آمريکا، و همتای آن در چرنوبيل در اتحاد شوروی سابق تاثيراتی انقلابی بر نحوه تحول «فرهنگ حفاظتی» در نيروگاه های اتمی داشته است.

پريپيات شهری ست که در ٣ کيلومتری راکتور اتمی حادثه ديده چرنوبيل در اوکراين مرکزی در اتحاد شوروی سابق قرار دارد. شهری به واقع مرده که کلاس های درس و زمين های بازی آن مدت های مديد متروک مانده است. در نيمه شب ششم ارديبهشت ماه ۱۳۶۵ سقف فلزی قطور راکتور اتمی واحد شماره ۴ نيروگاه چرنوبيل با صدای مهيبی از جا کنده شد. اين انفجار ناشی از خطای انسانی در آزمايش سيستم خنک کننده بود. اين فعل و انفعال حرارت درونی و فشار بخار آب راکتور را دفعتا افزايش داد. اين حادثه با مقياس 7 در درجه بندی اين نوع از وقايع طبقه بندی شده، که وخيم
ترين واقعه اتمی غير نظامی در دنيا شمرده می شود.

انفجارسقف رآکتور شماره ۴ نيروگاه اتمی چرنوبيل ساکنان شهر ۵۰ هزار نفره پريپيات را که در خواب بودند در معرض تشعشعات اتمی قرار داد و با وجوديکه حتی از هليکوپتر برای فرو ريختن هزاران تن شن و ماسه جهت اطفای حريق استفاده شد، آتش سوزی درآن راکتور تا چندين روز ادامه داشت.

پخش مواد راديواکتيو حاصل از حادثه در نيروگاه اتمی چرنوبيل محدود به حومه آن نشد و بر اثر وزش باد منطقه وسيعی، از جمله اوکراين، روسيه سفيد، کشورهای اسکانديناوی و بريتانيا را نيز آلوده کرد.  واکنش مقام های شوروی سابق به اين حادثه آنچنان کند بود که دستور تخليه کامل شهر پريپيات را ۳۶ ساعت بعد صادر کردند. به دليل تاخيری که در تخليه ساکنان پريپيات صورت گرفت و به جهت آلوده بودن هر آنچه در شهر بود عمدا به مردم گفته شد مدت کوتاهی از خانه و کاشانه شان دور خواهند بود.  به همين دليل تقريبا تمام ساکنان شهر همه چيز را پشت سر گذاشتند، اما وخامت حادثه بحدی بود که از آن به بعد شهر پرييپات و حومه آن به شعاع ۳۰ کيلومتر «منطقه ممنوعه» اعلام شد.

اگرچه در ابتدا مقام های اتحاد شوروی سابق در مورد حادثه نيروگاه اتمی چرنوبيل پنهانکاری کردند اما دستگاه های ضبط و اندازه گيری تشعشات اتمی در کشورهای دور و نزديک کرملين را وادار به اعتراف کرد. مسکو صدها تن را برای تميز کردن چرنوبيل و ساخت سرپوشی برای راکتور منفجر شده به نيروگاه مذکور فرستاد، اما با وجود رعايت احتياط های مرسوم بسياری از کارگران بر اثر تشعشعات اتمی بيمار شدند و بسياری از وسایل کار آنان را نيز از فرط آلودگی در محفظه های سيمانی در خاک مدفون کردند.

حداقل 31 تن مستقيما بر اثر انفجار نيروگاه چرنوبيل کشته شدند و به گزارش سازمان بهداشت جهانی انتظار می رود رقم تلفات آنهایی که مستقيما در پاکسازی نيروگاه شرکت کردند به 2200 نفر بالغ شود. افزون بر اين مجموع افرادی که بر اثر انواع سرطان و امراض ديگر ناشی از تشعشعات اتمی تدريجا تلف خواهند شد نهايتا به4 هزار نفر خواهد رسيد. با اين حال دولتمردان مسکو بخش هائی از نيروگاه چرنوبيل را تا سال 1372  فعال نگهداشتند.

راکتور ار. ب. ام. کي. نيروگاه اتمی چرنوبيل بر خلاف فن آوری اين صنعت در غرب در داخل بنای بزرگ و مقاومی موسوم به «کانتينر» قرار نداشت، محفظه ای که به گفته فيليپ يامه مدير امنيت نصب در آژانس بين المللی انرژی اتمی به منظور حفاظت از مردم و محيط زيست از پرتوهای راديو اکتيو بر پا می شود.

هفت سال قبل از حادثه مرگبار چرنوبيل اهميت کانتينر در بنای راکتور های اتمی در واقعه ای در يکی از واحد های نيروگاه تری مايل آيلند در ايالت پنسيوانيا در آمريکا به اثبات رسيد.  در هشتم فروردين ماه 1372  خراب شدن يکی از شير ها در راکتور اتمی شماره 2 آن نيروگاه با خطای انسانی توام شد و بخش هایی از راکتور به دليل نرسيدن آب سرد کافی ذوب شدند.

در اين حادثه گاز های آلوده به تشعشعات سمی راديو اکتيو تنها در فضای نيروگاه شماره 2 پراکنده شدند، اما به دليل وجود کانتينر در همان محل ماندند و صدمه ای به محيط زيست نزدند.  بعد از واقعه با وجوديکه همه چيز در نيروگاه تری مايل آيلند تحت کنترل بود، مقام های محلی تعدادی از مردم ساکن حومه آن را تخليه کردند. راکتور اتمی شماره 2  تری مايل آيلند بعد از پاکسازی برای هميشه عطيل شد اما بقيه نيروگاه تا به امروز به توليد برق ادامه می دهد.

حادثه در نيروگاه اتمی تری مايل آيلند از يک طرف دلنگرانی آمريکایی ها از اين صنعت را افزايش داد، و از طرف ديگر به گفته تونی پيئترو آنجلو معاون انستيتوی انرژی اتمی تحولی در استاندارهای آموزش مهندسان و تکنيسين ها و
افزايش توانائی های واکنش به حوادث احتمالی به وجود آورد.

آژانس بين المللی انرژی اتمی و مديران راکتورهای هسته ای در سراسر جهان مهمترين بخش از «فرهنگ حفاظتی» در رآکتورهای اتمی يعنی آموزش مداوم و نظارت دقيق بر کار اين نيروگاه ها را در راس امور قرار داده اند.

جمهوری اسلامی ایران ساخت راکتور اتمی بوشهر را به پایان رسانده و انتظار می رود مراحل آزمایش و ورود آن به شکبه تولید برق در سال جاری انجام شود.

ساخت اولین نیروگاه اتمی ایران در جنوب بوشهر 35  سال به درازا کشیده است. سه سال قبل از وقوع انقلاب در ایران حکومت شاه سابق قراردادی با کمپانی آلمانی زیمنس به منظور برپایی دو راکتور اتمی در بوشهر هر کدام به قدرت 12 مگاوات امضا کرد، اما پس از پیروزی انقلاب شركت آلماني از تكميل آن خودداري نمود.

در خلال جنگ ۸ سال و نیمه تهران و بغداد نیروگاه اتمی بوشهر چندین بار توسط هواپیماهای عراق بمباران شد. پس از پایان جنگ باز با وجود تمایل دولتمردان ایران کمپانی زیمنس از تکمیل نیروگاه بوشهر خودداری کرد.

در سال 1374  روسیه قراردادی برای ساخت یکی از راکتورهای نیروگاه اتمی بوشهر به ارزش ۸۰۰ میلیون دلار با جمهوری اسلامی ایران به امضا رساند. این راکتور روسی از نوع وی. وی. ئی. آر. 1000 است که همانطور که از نام آن برمی آید، خروجی انرژی آن نیز تقریبا یک هزار مگا وات است.

به گفته آپندرا روته گی کارشناس ارشد اتمی آزمایشگاه ملی بروک هاون در نیویورک «سیستم های حفاظتی و کنترل تشعشات اتمی راکتور روسی وی. وی. ئی. آر. 1000 مشابه همتایانش در غرب است.»

محمد سهیمی استاد مهندسی شیمی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در مورد استفاده از آب در راکتور روسی مورد استفاده در نیروگاه بوشهر می گوید: «آنچه روس ها در بوشهر می سازند، یک راکتور مدرن آن کشور است. بعد از حادثه چرنوبیل طراحی راکتورهای روسی عوض شد. در راکتور بوشهر آب هم نقش خنک کننده دارد و هم از سرعت زیاد نوترون ها جلوگیری می کند.»

در راکتورهای اتمی آب سبک مانند نیروگاه بوشهر سوخت اتمی بر اثر فعل و انفعالات درونی به شدت داغ شده و با گرم کردن دو جریان داخلی آب و تولید بخار توربین های مولد برق را به حرکت در می آورد.

راکتور اتمی بوشهر بر خلاف راکتور حادثه دیده آر. ب. ام. کی. در نیروگاه چرنوبیل کاملا در داخلِ ساختمان مقاومی بنام کانتینر محصور شده است. کانتینر محفظه ای است که در صورت بروز حادثه ای در راکتور، محیط آن را از تشعشعات اتمی مصون نگه می دارد. اما بنای مقاوم کانتینر می تواند راکتور را در برابر ضربات خارجی نیز حفظ می‌کند.

مقام های آمریکایی بعد از حوادث تروریستی 11 سپتامبر سال 2001 در نیویورک و واشنگتن مقاومت مصالح کانتینر را در برابر حملات تروریستی آزمایش کردند. آقای روته گی در این مورد می گوید: «ضخامت دیواره کانتینر یک راکتور تقریبا یک متر است. بعد از آزمایش معلوم شد برخورد یک هواپیمای بوئینگ 757  با باک بنزین پر و یا یک جنگنده اف 4 تنها می تواند 6 سانت در دیواره کانتینر نفوذ می کند.»

به عقیده صاحبنظران، در ساخت راکتور اتمی بوشهر مقاومت آن در برابر زلزله نیز رعایت شده است. دکتر محمد سهیمی می گوید: «زمانیکه ایران در اوایل دهه ۱۳۵۰ تصمیم به ساخت راکتور غیر آزمایشگاهی گرفت، به دلیل قرار داشتن ایران روی کمر بند زلزله سازمان انرژی اتمی مامور شد محلی مناسب برای ساخت آن بیابد. بوشهر به این سبب انتخاب شد که گسل فعال زلزله خیزی در نزدیکی آن نیست و ضمنا به دلیل نیاز زیاد راکتور اتمی به آب، در کنار خلیج فارس قرار دارد.»

راکتور اتمی بوشهر فارغ از نظارت های بین المللی ساخته نشده است. هر دو کشور جمهوری اسلامی ایران و روسیه عضو سازمان بین المللی انرژی اتمی‌اند و این سازمان نیز مسئول تعیين استاندارهای ساخت و عمل نیروگاه‌های اتمی است. به همین دلیل ناظران امور می‌گویند تمایل روسیه به رقابت با همتایان آمریکایی و اروپایی خود در ساخت نیروگاه های اتمی باعث می شود مسکو از مقررات سازمان بین المللی انرژی اتمی نیز پیروی کند.

♣ منبع: صداي آمريكا

Advertisements
دسته‌ها:دسته‌بندی نشده برچسب‌ها: , ,
  1. 2009/05/06 در 19:13

    سلام
    شما وبلاگ خیلی قشنگ و خوبی دارین.
    من وبلاگ شما رو لینک کردم. اگر تمایل داشتین لینکتون باقی بمونه خوشحال میشم وبلاگ منو با نام illegal model لینک کنید ودر قسمت نظرات منو باخبر کنید .ممنون

  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: